Recenzja książki Nowa bankowość spółdzielcza w Europie

18.05.2020

Bankowy Ośrodek Doradztwa i Edukacji w Poznaniu wydał książkę zatytułowaną „ Nowa bankowość spółdzielcza w Europie” opatrzoną podtytułem: „Strategie adaptacji modelu biznesowego po kryzysie”. Jest to zbiór refleksji i poglądów kilku cenionych naukowców europejskich z różnych krajów, zajmujących się problematyką bankowości spółdzielczej, które zebrał i zredagował Marco Migliorelli.

Korzyści z różnorodności
W ocenie autora, książka ta pogłębia analizę zjawiska, w jaki sposób unikalne wartości spółdzielczości mogą być nadal efektywnie wykorzystywane na rynku bankowym w nadchodzących latach.

Bankowość spółdzielcza, jego zdaniem, jest jeszcze daleka od wejścia w fazę nowej dojrzałości. Niektóre z elementów, które będą ciągle kształtować rynek, to strukturalna niska dochodowość, ściślejsze regulacje oraz wejście na rynek usług bankowych przedsiębiorstw z sektora FinTech.

Dzisiaj segment bankowości spółdzielczej w Europie liczy ponad 3 tys. banków i ma ponad 200 mln klientów. Książka pokazuje w jaki sposób europejskie banki spółdzielcze ewoluują w celu uwzględnienia nowych warunków konkurencyjnych, wynikających z wielkiego kryzysu finansowego, który uderzył w Europę w 2008 roku.

Model biznesowy bankowości spółdzielczej wynika ze specyficznej struktury własności oraz demokratycznych zasad zarządzania. Członkowie banku mają z zasady równy wpływ na procesy podejmowania kluczowych decyzji (jedna osoba, jeden głos). Istotnym elementem jest także zasada bliskości, czyli powiązanie z terytorium oraz działanie przede wszystkim na rzecz członków spółdzielni. Wyróżniającym elementem jest także wspieranie lokalnych społeczności, a tym samym odejście od zasady maksymalizacji zysku, charakterystycznej dla spółek prawa handlowego i ściśle określone zasady dotyczące podziału nadwyżki finansowej.

Ostatni kryzys finansowy o zasięgu światowym spowodował jednak konieczność wprowadzenia licznych zmian w dotychczasowych zasadach działania bankowości spółdzielczej. Było to spowodowane przede wszystkim obniżeniem stóp procentowych oraz nowymi obciążeniami regulacyjnymi. Nie bez znaczenia były też zmiany technologiczne i coraz powszechniejsza cyfryzacja usług finansowych.

Jednym z największych problemów, przed którym zawsze stawały banki spółdzielcze, była kwestia równowagi pomiędzy efektywnością, a niewielkim rozmiarem. Niemożność przekroczenia minimalnej struktury organizacyjnej powoduje wyższe koszty operacyjne i zmniejsza marżę zysku – w konsekwencji, wymuszoną drogą był wybór zwiększenia siły rynkowej przez połączenie lub integrację w bardziej powiązanym systemie.

Autor w swoim opracowaniu podkreśla, że charakterystyka uczestnictwa w banku relacyjnym nie wynika z faktu, że kredyty są udzielane w mniej formalny sposób, tylko z faktu, że bank jest w stanie tworzyć na obszarze swojego działania relacje, które wspierają pozytywne procesy rozwoju. Relacja oparta na wzajemnej wiedzy, aby była skuteczna, musi stanowić element jasnej strategicznej wizji tego, jakie na danym terytorium panują ograniczenia, a jakie są na nim dostępne okazje.

Istnieje ścisłe powiązanie między gospodarką opartą o relacje oraz gospodarką spółdzielczą. Jednak w dwudziestym wieku rządy oraz duże przedsiębiorstwa prywatne często zastępowały w tym sektorze organizacje społeczne, które były oskarżane, nie zawsze bezpodstawnie, o brak profesjonalizmu lub biurokrację. Ponadto wzrost rozmiarów może osłabiać wartości, poświęcenie i poczucie przynależności członków. Są to problemy i oskarżenia, przed którymi nadal stoją banki spółdzielcze, częściowo odzwierciedlone w przeprowadzanych reformach, nie zawsze jednak dobrowolnych.

Wiarygodna odpowiedź na te oskarżenia i odnowienie sektora kredytu spółdzielczego musi w związku z tym wynikać z promowania gospodarki, w której wartość wynika głównie z relacji. Spółdzielcze udzielanie kredytów musi w związku z tym wzmocnić relację między podażą a popytem na kapitał, przezwyciężając wzrastający w ostatnich dekadach rozdział między inwestorami a odbiorcami. Ambicją powinno być przekierowanie kapitału na kreatywność oraz użyteczność.

Zdaniem autora opracowania, istotna rola banków spółdzielczych wynika nie tyle z dużej bazy obsługiwanych klientów, czy z wielkości bilansów, co z unikalnej możliwości dotarcia do rzeczywistej gospodarki, w szczególności przez zapewnianie kredytów gospodarstwom domowym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt, że różnorodność w bankowości może zapewnić znaczące korzyści pod kątem stabilności finansowej, zarządzania ryzykiem systemowym oraz szybszej reakcji gospodarki na załamania gospodarcze.

W ocenie autora, ciągle zmieniające się warunki konkurencyjne wymagają od banków spółdzielczych zakwestionowania istotnych części swoich modeli biznesowych. Muszą przy tym umocować niejako te zmiany w swoich nieodłącznych wartościach. Pierwszym elementem tradycyjnego modelu bankowości spółdzielczej, który może odnieść korzyść dzięki jego ponownej ocenie, jest bliskość. Koncepcja bliskość ewoluuje w sposób ciągły wraz ze zmianami społecznymi. W tym przypadku dotyczy to wpływu na zachowania klientów, możliwości korzystania z elektronicznych i mobilnych kanałów dostępu do usług bankowych.

Chociaż nie można wykluczyć, że banki spółdzielcze będą utrzymywać swoją przewagę konkurencyjną nad FinTech-ami w obszarach działalności, w których klienci nadal będą doceniać relacje osobiste i wsparcie w zakresie doradztwa finansowego, to w innych segmentach rynku zmiana warunków konkurencyjnych może być znacząca. Staje się więc coraz bardziej oczywiste, że każdy bank spółdzielczy musi także zapewniać innowacyjne usługi finansowe.

jor

powrót do listy aktualności
This is the header within my first dialog

This is my first paragraph.

Click Here ×
This is the header within my second dialog

This is my second paragraph.

×